Alledaags geluid is voor de meesten van ons geen probleem. Maar wat als alledaagse geluiden, zoals het gekletter van bestek, het getik van een fietsbel of zelfs iemand die praat, pijnlijk of ondraaglijk aanvoelen? Dit kan duiden op hyperacusis, oftewel overgevoeligheid voor geluid. Dit artikel legt uit wat deze aandoening is, wat de symptomen zijn en wat u kunt doen om ermee om te gaan.
Wat is hyperacusis?
Hyperacusis is een aandoening waarbij het gehoor extreem gevoelig is voor alledaagse omgevingsgeluiden. Geluiden die voor anderen volkomen normaal klinken, kunnen voor iemand met hyperacusis scherp, pijnlijk of ronduit overweldigend aanvoelen. Deze aandoening staat ook bekend als geluidsgevoeligheid of auditieve hypersensitiviteit.
Het is belangrijk om hyperacusis niet te verwarren met een goed gehoor. Mensen met deze aandoening hebben vaak geen beter gehoor; ze ervaren geluiden simpelweg als te intens. Dit kan een enorme sociale en emotionele impact hebben op hun dagelijks leven.
Symptomen van hyperacusis
De symptomen van hyperacusis kunnen per persoon verschillen, maar de meest voorkomende symptomen zijn:
- Pijn veroorzaakt door normale geluiden (bijv. stemmen, bestek, verkeer).
- Je gespannen of gestrest voelen bij blootstelling aan lawaai.
- Het vermijden van sociale situaties vanwege lawaai.
- Vermoeidheid of prikkelbaarheid na een verblijf in een drukke of lawaaierige omgeving.
- Fysieke reacties, zoals hoofdpijn of hartkloppingen, die door bepaalde geluiden worden veroorzaakt.
Hyperacusis gaat soms gepaard met tinnitus (oorsuizen), maar dit is zeker niet altijd het geval.
Wat zijn de oorzaken van hyperacusis?
Er is geen eenduidige oorzaak voor hyperacusis. Het ontstaat vaak als gevolg van een combinatie van factoren. Bekende oorzaken zijn onder andere:
Gehoorschade
Veroorzaakt door zaken zoals harde geluiden, explosies of langdurige blootstelling aan lawaai.
Neurologische aandoeningen
Denk bijvoorbeeld aan de ziekte van Lyme, de ziekte van Bell of multiple sclerose.
Hoofd- of nekletsel
Een hersenschudding of whiplash kan de manier waarop je hersenen geluid verwerken beïnvloeden.
Stress en burn-out
Langdurige stress kan de hersenen gevoeliger maken voor prikkels, waaronder geluid.
Medicatie of ooroperatie
Sommige medicijnen of chirurgische ingrepen kunnen uw gehoor beïnvloeden.
Hyperacusis en stress: wat is het verband?
Stress en hyperacusis beïnvloeden elkaar vaak. Chronische stress kan je gevoeliger maken voor geluiden. Tegelijkertijd kan geluidsgevoeligheid stress veroorzaken, omdat het een aanzienlijke impact heeft op je dagelijks leven. Mensen met hyperacusis vermijden vaak drukke plaatsen, sociale situaties of zelfs hun werkplek. Dit kan leiden tot isolatie en nog meer mentale en emotionele stress.
Daarom is het belangrijk dat u, naast uw gehoor, ook aandacht besteedt aan uw mentale gezondheid. Ontspanningstechnieken, psychologische ondersteuning zoals therapie en een goede balans tussen rust en beweging kunnen een groot verschil maken. Kies altijd de aanpak die het beste bij u past.
Hyperacusis bij mensen met autisme
Extreme gevoeligheid voor geluid komt met name veel voor bij mensen met autisme. Geluiden kunnen voor hen vaak intenser aanvoelen, wat kan leiden tot paniek, sensorische overbelasting of het vermijden van bepaalde plaatsen en situaties. Dit komt deels door verschillen in de manier waarop hun hersenen informatie verwerken.
Het is belangrijk om geluidsgevoeligheid bij kinderen en volwassenen met autisme serieus te nemen en rekening te houden met hun sensorische behoeften. Hulpmiddelen zoals geluidsdempende oorkappen of zachte oordopjes voor een betere concentratie kunnen helpen, evenals het creëren van een rustige, voorspelbare omgeving.
Wat kunt u doen aan hyperacusis?
Hyperacusis kan een invaliderende aandoening zijn, maar gelukkig zijn er manieren om ermee om te gaan:
Klanktherapie
Een audioloog kan u begeleiden bij een programma om uw gehoor geleidelijk weer aan geluid te laten wennen.
Cognitieve gedragstherapie (CGT)
Dit helpt je om je reactie op angst of negatieve gedachten die met geluid te maken hebben te veranderen.
Stressmanagement
Ontspanning, mindfulness en ademhalingsoefeningen kunnen zintuiglijke overbelasting verminderen. Kies de aanpak die het beste bij u past.
Milieu-aanpassingen
Denk aan geluidsisolatie, neem rustige pauzes en vermijd harde of plotselinge geluiden.
Kunnen oordoppen helpen bij hyperacusis?
Oordoppen kunnen zeker verlichting bieden bij geluidsovergevoeligheid, vooral in omgevingen met veel prikkels. Het is echter belangrijk om ze met zorg te gebruiken. Overmatig gebruik van oordoppen kan er juist voor zorgen dat uw gehoor nog gevoeliger wordt, omdat uw oren minder gewend raken aan normale geluiden.
Speciaal gefilterde oordoppen, zoals Alpine Silence , bieden een goed compromis. Ze verminderen het volume van geluiden zonder alles volledig te blokkeren, waardoor je beschermd blijft en tegelijkertijd je omgeving in de gaten kunt houden.
Veelgestelde vragen over hyperacusis
Is hyperacusis hetzelfde als tinnitus?
Nee, hoewel ze vaak samen voorkomen, zijn het verschillende aandoeningen. Bij tinnitus hoor je geluiden die er niet zijn (zoals een piep of gezoem), terwijl hyperacusis ervoor zorgt dat daadwerkelijke geluiden ondraaglijk hard aanvoelen.
Kan hyperacusis vanzelf verdwijnen?
In sommige gevallen verdwijnt hyperacusis na behandeling of zelfs spontaan. In andere gevallen blijft het chronisch. De mate van herstel hangt af van de oorzaak, de behandeling en uw individuele situatie.
Zijn er behandelingen voor hyperacusis?
Ja, hoewel er geen snelle oplossing is, zijn er zeker behandelingsopties die kunnen helpen. Deze omvatten audiologische therapieën, psychologische ondersteuning en het gebruik van gehoorbescherming. Een gecombineerde aanpak werkt vaak het beste.
