Plotselinge doofheid: wat is het, en wat kun je doen?
Plotselinge doofheid of plotseling gehoorverlies is een aandoening waarbij je gehoor zich in uiterst korte tijd achteruit ontwikkelt. Dit kan van het ene moment op het andere gebeuren. Het geluid dat je hoort kan doffer, blikkerig, vervormd of als een echo klinken. In sommige gevallen hoor je helemaal niets meer. Hoewel de term ‘doofheid’ vaak wordt gebruikt, valt gedeeltelijk gehoorverlies hier ook onder. We leggen je uit wat plotselinge doofheid is, hoe je het herkent, wat mogelijk de oorzaken zijn en wat je het beste kunt doen. Ook om te voorkomen.
Wat is plotselinge doofheid of plotsdoofheid?
Plotseling gehoorverlies is een abrupte vermindering van het gehoor, binnen enkele seconden tot minuten. Soms merk je het pas bij het opstaan, omdat het tijdens je nacht is ontstaan. In de meeste gevallen is slechts één oor aangedaan en komt deze aandoening voor bij ongeveer 8 op de 100.000 mensen per jaar in Nederland voor volgens KNO.nl.
Hoe herken je plotseling gehoorverlies?
Plotseling gehoorverlies merk je aan:
- Een ‘doffer’, blikkerig of vervormd geluid.
- Het gehoor verdwijnt in één oor (in ernstige gevallen volledig).
- Richtinghoren (het bepalen van geluidsbron) gaat verloren bij één oor.
- Oorsuizen, dat niet altijd suizend is, maar ook brommend, dreunend of fluitend klinkt.
- In circa 1 op de 3 gevallen krijgen mensen ook last van hun evenwicht, variërend van licht duizelig tot ernstige duizeligheid met misselijkheid.
- Vaak ervaar je een drukkend of verstopt gevoel rondom je oor.
Doof aan één oor of beide oren?
In vrijwel alle gevallen is maar één oor getroffen. Tweezijdig plotseling gehoorverlies komt zeer zelden voor. Eenzijdige uitval brengt ook sociale en praktische uitdagingen met zich mee, vooral door verlies van richtinghoren.
Oorzaken van plotselinge doofheid
De exacte oorzaak is niet altijd duidelijk, maar enkele bekende oorzaken zijn:
- Hoofdletsel dat schade aan het binnenoor veroorzaakt. Wil je meer weten over de werking van het gehoor, lees er alles over.
- Plotselinge drukverandering, bijvoorbeeld bij duiken of vliegen.
- Ernstige infecties, zoals hersenvliesontsteking.
- Mogelijke rol van virusinfecties.
- Tijdelijk ernstige geluidsbeschadiging, wat te voorkomen is met oordoppen op maat.
Stress als oorzaak
Stress kan zeker een indirecte invloed hebben op je gehoor via vaatreacties of een algemeen verminderde gezondheid en weerstand. Stress is meestal niet de directe oorzaak, maar zorgt er wel voor dat je meer vatbaar bent voor diverse fysieke klachten.
Verkoudheid
Een verstopte neus of middenoorontsteking door verkoudheid kan absoluut gehoorverlies veroorzaken. Toch valt dit niet onder plotselinge doofheid, omdat dit niet via het binnenoor of de gehoorzenuw gaat. Zodra je herstelt van je verkoudheid, zul je merken dat het ook beter gaat met je gehoor.
Andere oorzaken zoals virus, doorbloedingsproblemen en gehoorbeschadiging
Virusinfecties, doorbloedingsstoornissen en immunologische afwijkingen zijn verdacht bij plotsdoofheid zonder direct aanwijsbare oorzaak. Ook aandoeningen zoals Lyme of syfilis kunnen er indirect mee te maken hebben. Neem altijd contact op met een medisch specialist.
Is plotselinge doofheid tijdelijk of blijvend?
- Ongeveer één derde van de mensen met plotselinge doofheid herstelt het gehoor spontaan volledig.
- Een tweede derde herstelt deels, maar blijft enige vorm van gehoorverlies houden.
- De laatste derde herstelt niet meer.
Herstel vindt meestal binnen de eerste weken plaats; na 3 tot 6 maanden is verdere verbetering onwaarschijnlijk. Evenwichtsklachten en het drukkende gevoel verdwijnen vaak, maar oorsuizen kan blijvend zijn.
Wat mensen vertellen over de eerste signalen
Veel patiënten merken het onmiddellijk: geluid klinkt anders, vervormd of dof, soms een echo. Oorsuizen en druk in het oor kunnen aanwijzingen zijn dat er iets ernstigs gaande is. Duizeligheid of een ‘onder je voeten wegzakken’-gevoel komt ook vaak voor.
Leven met plotsdoofheid: impact en tips
Het verlies van gehoor in één oor betekent vaak sociale en emotionele uitdagingen. Richtinghoren verdwijnt, geluid in lawaaierige omgevingen is moeilijker te verstaan. Oorsuizen kunnen de nachtrust verstoren. Ook zijn mensen vaak angstig over hun goede oor, maar gelukkig blijkt dat vrijwel nooit aantasting van het andere oor volgt. Wel is het verstandig om extra voorzichtig te zijn bij ontstekingen en bij geluidsoverlast. Ga je bijvoorbeeld naar een concert of festival? Bescherm je gehoor dan met oordoppen.
Wat te doen bij plotsdoofheid?
Snel handelen: Bel direct je huisarts of de spoeddienst bij plots gehoorverlies aan één oor. Snelle behandeling vergroot de kans op herstel.
Onderzoek: De huisarts onderzoekt eerst op oorzaken zoals verkoudheid of oorsmeer. Wordt er geen oorzaak gevonden? Dan volgt meestal doorverwijzing naar de KNO-arts voor gehooronderzoek, bloedonderzoek en vaak een MRI-scan.
Behandeling: Als er geen oorzaak is, worden vaak ontstekingsremmende middelen (zoals prednison) voorgeschreven binnen de eerste 10–14 dagen.
Hulpmiddelen: Is het gehoorverlies blijvend en ernstig, dan kan een hoortoestel (soms met beperkt effect bij één oor) overwogen worden.
Revalidatie en steun: Goede begeleiding van een KNO-arts en audioloog helpt bij verwerking in het dagelijks leven en op mentaal en emotioneel vlak. Ook organisaties zoals Stichting Plotsdoven kunnen steun bieden.
Gebruikt als bron: KNO en Heelkunde Hoofd-Halsgebied.
