Leestijd: 4 minuten

Jaarlijks zijn er bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten zo’n 2.500 registraties van Nederlanders die gehoorschade oplopen onder werktijd. Omdat mensen bij gehoorschade vaak niet direct de link leggen met hun werkomgeving, is de verwachting dan ook dat het aantal gevallen van gehoorschade in de praktijk nog hoger is.


Vooral de bouw en industriële sector staan bekend om de aanwezigheid van lawaai, bijvoorbeeld door gebruik van machines. Toch zijn er meer beroepen met een grote kans op gehoorschade. Bij bepaalde beroepsgroepen, zoals beroepen binnen het onderwijs, ontstaat gehoorschade in veel gevallen geleidelijk, waardoor het wellicht niet altijd in verband wordt gebracht met de uitvoering van een beroep. 

Om erachter te komen wie er binnen de Nederlandse beroepsbevolking risico lopen, vergeleek Alpine Hearing Protection de cijfers uit rapporten van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) en de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO op het gebied van gehoorbescherming en -beschadiging onder werktijd. Op die manier brengt Alpine in kaart welke beroepsgroepen er goed aan doen meer preventieve maatregelen te nemen.

Geluid schadelijk vanaf 80 decibel

Volgens de Arbonorm is het schadelijk als een werknemer acht uur lang in 80 decibel werkt. Wanneer het geluidsniveau op een werkplek constant hoger is dan 80 decibel, loopt men al binnen een werkdag kans op gehoorschade. In onderstaande weergave is te zien hoe snel iemand risico loopt op gehoorschade bij specifieke geluidsniveaus.

 

Vooral de bouw en industriële sector staan bekend om de aanwezigheid van lawaai, bijvoorbeeld door gebruik van machines.

 

Veel beroepsziektemeldingen door gehoorproblemen

Het aantal geregistreerde beroepsziektemeldingen dat in verband wordt gebracht met gehoorproblemen is de afgelopen jaren hoog geweest: ongeveer één op de drie meldingen voor beroepsziekten, betreft een gehooraandoening. Fysieke en psychische aandoeningen bepalen een ander groot deel van alle meldingen uit de afgelopen jaren, beiden zo’n 30%. 

Gehoorbeschadiging bleek vooral in 2009 een belangrijke oorzaak van ziekmeldingen. Bijna de helft (46,9%) van alle ziektemeldingen had destijds te maken met gehoorproblemen. In dat jaar konden in totaal 4.622 medewerkers -om die reden- hun beroep (tijdelijk) niet uitvoeren, terwijl dit in de loop der jaren gemiddeld 2.500 medewerkers betrof. Na 2009 nam het aantal beroepsziekten – dat in verband staat met gehoorproblemen – langzamerhand af tot minder dan 1.500 meldingen.

Meeste gehoorproblemen in de bouw

Data van het NCvB wijst uit dat het aantal beroepsziektemeldingen door gehooraandoeningen sterk afhangt van de sector waarin men werkt. Mensen die in de bouw werken vertegenwoordigen de afgelopen jaren jaarlijks minstens 85% van de groep mensen die zich ziek meldt omdat ze gehoorproblemen ervaren. Met name mannen in de leeftijdscategorie 51-60 jaar maakten vaak melding van gehoorproblemen door hun werk. 

Verhoogd risico bij politie en defensie

In de sectoren overheid en vervoer hebben veel medewerkers gehoorschade door uitvoering van hun beroep. Onder overheid valt ook politie en defensie, waarbinnen vooral motoragenten vaak blijvende gehoorschade op blijken te lopen onder werktijd. 

Onderwijs

In het onderwijs worden meldingen pas sinds een aantal jaren bijgehouden door het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. Tussen 2014 en 2017 kwamen er zo’n 20 meldingen binnen van gehoorschade in het onderwijs. Met name gymdocenten en leraren techniek bleken gehoorproblemen bij hun bedrijfsarts te melden.  

 

Werkplekken met kinderen en luidruchtige apparatuur vaak schadelijk

Per werkplek verschilt het aantal decibel dat te horen is. In een ‘rustig kantoor’ werkt men gemiddeld in 50 decibel. Medewerkers van een kinderopvang worden daarentegen dagelijks blootgesteld aan hogere geluidsniveaus: van 70 tot 80 decibel, met zelfs uitschieters tot 115 decibel.

Met name mensen die met kinderen werken of met apparatuur dat veel lawaai produceert, worden doorgaans blootgesteld aan hoge geluidsniveaus. Voor medewerkers die daar dagelijks mee te maken hebben, is (preventief) gehoorbescherming dragen daarom aanbevolen. 

 

Risicovolle beroepen

Ook buiten de bouw, industrie, vervoer en overheid lopen medewerkers risico op gehoorschade. 

Gekeken naar de werkplekken met de hoogste geluidsniveaus, blijken Nederlanders die werken in een concertzaal of discotheek hoge risico’s op gehoorschade te lopen. Zij worden blootgesteld aan ruim 100 decibel, ver boven de grens van 80 decibel. Musici, maar ook geluidstechnici lopen daardoor verhoogd risico op gehoorschade wanneer zij geen bescherming dragen.

In de horeca is een café een risicovolle werkplek als het om geluid gaat: het personeel wordt er blootgesteld aan gevaarlijk hoge geluidsniveaus tot wel 100 decibel.

Werken in een zwembad of sportschool gaat ook gepaard met lawaai van bijna 100 decibel. Badmeesters en sportinstructeurs zouden zonder gehoorbescherming structureel blootgesteld worden aan schadelijke geluidsniveaus. 

Uit de cijfers van het NCvB blijken de zorg, industrie en onderwijs de drie grootste beroepsgroepen zijn van Nederland. Het is om die reden extra belangrijk dat werknemers in deze sectoren zich meer bewust worden van de risico’s op gehoorschade. 

Van alle onderwijzers, lopen met name gymdocenten risico op gehoorproblemen. In een gymzaal worden aanwezigen namelijk blootgesteld aan tussen de 70 en 93 decibel. Docenten in het speciaal onderwijs die regelmatig worden blootgesteld aan gillende personen en veel lawaai lopen een verhoogd risico. 

Een kinderopvang is daarnaast een bron van veel lawaai. Gemiddeld genomen blijft de hoeveelheid geluid binnen de veilige grenzen, maar met uitschieters tot 115 decibel lopen medewerkers wel degelijk risico. 

Binnen de gezondheidszorg lopen tandartsen en tandarts assistenten een verhoogd risico. De geluidsniveaus in een tandartsenpraktijk variëren van 70 tot 92 decibel, afhankelijk van de gebruikte apparatuur. Tandartsen worden dus met regelmaat blootgesteld aan schadelijk geluid. Ondanks dat er geen Nederlandse cijfers bekend zijn over het aantal tandartsen dat leidt aan gehoorschade door hun beroep, neemt de vraag naar gehoorbescherming onder tandartsen toe, merkt Alpine.

 

Gebruik van gehoorbescherming op het werk verschilt per sector

Van alle Nederlanders die onder werktijd te maken krijgt met lawaai, blijkt lang niet iedereen gehoorbescherming te gebruiken. In de bouw blijkt gehoorbescherming het meest gangbaar, want daar neemt 91,1% gehoorbeschermende maatregelen. 

In veel andere sectoren is het minder gebruikelijk om gehoorbescherming te dragen en lopen werknemers risico op gehoorschade. Met name in de horeca en het onderwijs gaat men, ondanks hoge geluidsniveaus, zelden aan de slag met gehoorbescherming in. Zo’n 85% van alle werknemers in die sectoren doet niets ter voorkoming van gehoorschade. 

 

 

Onderzoeksopzet

Om te achterhalen welke beroepsgroepen risico lopen op gehoorschade, zijn meerdere bronnen geraadpleegd. Zo is onder meer het jaarlijkse rapport ‘Beroepsziekten in Cijfers’ van het NCvB geraadpleegd. 

Daarnaast is de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO doorgenomen om in kaart te brengen hoeveel medewerkers per beroepsgroep gebruikmaakt van gehoorbescherming. 

Het aantal meldingen geeft mogelijk niet een representatief beeld van het aantal gehoorbeschadigingen dat werknemers onder werktijd oplopen. In het onderwijs wordt verslechtering van het gehoor bijvoorbeeld mogelijk nog niet altijd gemeld bij een bedrijfsarts, of niet in verband gebracht met de uitvoering van het beroep.